Analiza SWOT dla marki, czyli jak to zrobić poprawnie i z korzyścią dla firmy?

Rozmawiałeś kiedyś z marketingowcem, studiowałeś zarządzanie, a może wertowałeś podręcznik, w którym opisane było jak założyć firmę odnoszącą sukcesy? Jeśli tak, na pewno spotkałeś się z analizą SWOT.

W wielu firmach z wdrażaniem strategii jest jak z postanowieniami noworocznymi. Wiemy, że warto je mieć, czasem nawet zaczynamy coś realizować, licząc że w ten sposób wreszcie nasze życie się zmieni. Niestety, najczęściej z braku motywacji lub odpowiedniej wiedzy, dochodzimy do ściany i pierwotnie zaplanowane czynności odchodzą w zapomnienie.

Czy analiza SWOT jest trudna do przeprowadzenia, a jeśli tak, to dlaczego?

Prawdę mówiąc, jeśli wiemy jak się do tego zabrać prawidłowo, to techniczny aspekt analizy mamy z głowy. Jednak, aby wyciągnąć prawidłowe wnioski na przyszłość, musisz zadać sobie właściwe pytania i uczciwie na nie odpowiedzieć. To w tym miejscu mogą się pojawić błędy, które ja nazwałbym zakrzywianiem rzeczywistości wynikającym z tego, że czasami przed samym sobą najtrudniej przyznać się do pewnych błędów.

Osoby niedoświadczone w przygotowywaniu i wdrażaniu strategii marketingowych zwykle zadają zbyt powierzchowne pytania, nie mają odpowiednich narzędzi lub brakuje im wiedzy, jak uzyskać dokładniejsze odpowiedzi. 

Właściciele firm często popadają w skrajności i samodzielnie próbują przygotować analizę SWOT lub nie robią tego wcale. Ponadto, często zapominają, że specjalizują się w zarabianiu pieniędzy i rozwijaniu działalności, dlatego rzadko są równie dobrymi specjalistami od planowania strategii marketingowej.

Z własnego doświadczenia wiem, że najwięcej problemów przysparza zastanawianie się nad tym, jak przejść przez proces analizy SWOT czy tworzenie strategii. W internecie nie brakuje mniej lub bardziej precyzyjnych checklist, które przeprowadzą Cię przez te procesy, ale zazwyczaj  nie ma tam precyzyjnych informacji o tym, jak z nich skorzystać, aby zebrać jak najlepsze dane. Zatem, dzisiaj biorę na warsztat analizę SWOT, aby wszystkim nam działało się lepiej.

Co to jest analiza SWOT firmy?

Już w podręczniku do marketingu Philipa Kotlera możemy znaleźć informacje na temat analizy SWOT. Zdaniem autora, taką analizę należy wykonać przed rozpoczęciem działań marketingowych. Dzięki temu udaje się dokładnie przebadać otoczenie firmy i zrozumieć sposób, w jaki powinno się prowadzić promocję, aby przynosiła oczekiwane rezultaty.

Analiza SWOT ukazuje pełny obraz firmy oraz jej otoczenia biznesowego. Dowiadujesz się nie tylko jak Twoja organizacja funkcjonuje wewnętrznie, ale również poznajesz swoich najważniejszych konkurentów, identyfikujesz szanse i zagrożenia dla dalszej działalności. To niezwykle ważne, abyś wiedział, na co powinieneś się przygotować i gdzie szukać swoich szans na rozwój. Przeprowadzenie analizy strategicznej SWOT odpowiednio wcześnie, a także jej regularne aktualizowanie pomoże Ci uniknąć wielu potencjalnych trudności.

Zastanawiasz się pewnie, po co analizować otoczenie zewnętrzne, na które przecież w ogóle nie masz wpływu? Cóż, to prawda, ale problem polega na tym, że wielu właścicieli firm zdaje się nawet nie mieć wpływu na to, co dzieje się wewnątrz ich organizacji.

Jak to w ogóle możliwe? Problemów i potencjalnych trudności jest wiele, a jedną z nich jest brak odpowiedniego podejścia do analizy na etapie tworzenia strategii dla firmy. 

Zatem, czas zabrać się za obsługę nowych narzędzi. Dlaczego? Po pierwsze, rzetelnie przeprowadzona analiza SWOT może uchronić Cię przed wieloma niechcianymi niespodziankami. Po drugie, pomyśl tylko, że wielu innych przedsiębiorców działających w Twojej niszy mogło takiej analizy nie wykonać, dlatego już na starcie możesz zyskać bonus do przewagi, bo już na starcie przyłożyłeś się do zadania.

Dlaczego warto wykonać analizę SWOT przedsiębiorstwa podczas projektowania marki lub produktu?

Już wstępne podzielenie cech firmy i aspektów funkcjonalnych na drobniejsze frakcje spowoduje, że będziesz lepiej wiedział, co należy poprawić, jakie elementy strategii wzmocnić, a co już działa jak należy.

Dobrze przeprowadzona analiza strategiczna SWOT pozwala uchwycić większy obraz i spojrzeć na firmę “z góry”. Dzięki temu ocenisz jej kondycję i zauważysz popełniane błędy. Kiedy ktoś nie prowadzi komunikacji z klientem w świadomy sposób, naraża się na problemy, o których (bez analizy SWOT) może w ogóle nie wiedzieć.

Czy Tobie też zdarza się narzekać na brak klientów pomimo nakładów na reklamę? Jeśli tak, to możliwe, że robisz coś źle i mogłaby to wykazać analiza słabych i mocnych stron  firmy.

SWOT przydaje się zarówno w małych przedsiębiorstwach, jak i tych większych firmach, gdzie trzeba podejmować kosztowne decyzje, a wtedy dobrze jest mieć pod ręką rzetelną analizę stanu marki.

Pamiętaj, aby nie wykonywać analizy SWOT samodzielnie, zwłaszcza jeśli jesteś właścicielem firmy, ponieważ Twoje spojrzenie na rzeczywistość może nie być obiektywne. Zaangażuj do pracy zespół, na przykład dając im do wypełnienia anonimową ankietę, w której mogą podzielić się własnymi przemyśleniami. Pamiętaj, że pytania muszą być precyzyjne, aby nie pozostawiały pola do wątpliwości i nadinterpretacji. Potrzebujesz faktów, a nie prywatnych opinii, choć one też mogą się okazać interesujące.

SWOT – co oznacza ten enigmatyczny skrót?

Jest to akronim, a każda litera oznacza element analizy, nad którym należy się pochylić w trakcie pracy. Schemat jest zaprojektowany w taki sposób, aby przeprowadzić ją w 4 krokach. Poniżej opisałem każdy z nich wraz z przykładowymi pytaniami, jakie powinieneś sobie zadać. Mam nadzieję, że dzięki tym wskazówkom wykonasz taką analizę samodzielnie lub będzie Ci łatwiej kontrolować jakość pracy agencji, której zlecisz to zadanie.

Mocne strony (Strength)

Choć wydawałoby się, że określenie mocnych stron swojego biznesu jest łatwe i można to zrobić w 5 minut, pamiętaj aby nigdy nie podchodzić w taki sposób do analizy SWOT. W przypadku mocnych stron czeka na Ciebie pewna pułapka, w którą najczęściej wpada właśnie sam właściciel biznesu. Nie jest tajemnicą, że każdy z nas lubi sobie czasem dodać jakąś zasługę, aby poczuć się lepiej. Firma to Twoje dziecko i często podchodzimy do niej w ten sposób, zatem może być nam trudno obiektywnie ocenić jej mocne strony.

Stąd prośba, abyś nigdy nie tworzył analizy SWOT samodzielnie, ponieważ z dużym prawdopodobieństwem wpadniesz w zasadzkę subiektywnego spojrzenia. Zaangażuj w ten proces pracowników, którzy powinni wiedzieć, jaka naprawdę jest Twoja firma. W tym celu najlepiej stworzyć ankietę, która pozwoli uśrednić wynik i ograniczy wpływ nacechowanych emocjonalnie ocen, które w przypadku pracowników również mogą się pojawić.

Dlaczego warto określić mocne strony biznesu? Dzięki temu dowiesz się z jakiego miejsca startujesz. Będziesz mógł też w dalszej kolejności usiąść do planowania strategii marki, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś. SWOT da Ci wstępne informacje, które przydadzą się do formułowania misji i wizji firmy.

Przykładowe pytania do określenia mocnych stron:

  • Co robimy lepiej niż nasza konkurencja?
  • Co dobrego mówią o nas klienci?
  • Czy nasz sposób pracy, używana technologia lub standardy obsługi klienta wyróżniają nas na rynku?

Słabe strony (Weaknesess)

To jeden z trudniejszych elementów analizy SWOT, ponieważ wymaga, abyś uczciwie przyznał, że coś jest nie tak i należy to naprawić. To gorzka pigułka dla wielu szefów, zwłaszcza jeśli błędy zaczną wytykać pracownicy zaangażowani w proces. Pamiętajcie jednak, że wykonujecie to zadanie wspólnie nie po to, żeby obrzucać się nawzajem oskarżeniami, ale po to, aby poprawić działanie kluczowych elementów.

Chciałbym zwrócić Twoją uwagę na częstotliwość wykonywania analizy SWOT. Pamiętaj, że nie wystarczy przeprowadzić ją tylko raz. Elementy wewnętrzne i zewnętrzne mogą się zmieniać w czasie, dlatego po roku warto zaktualizować wnioski.

Odświeżenie analizy SWOT ma ogromną zaletę, a mianowicie pozwala dokonać porównania tego jak było przed i po wprowadzeniu zmian. Wielu z nas daje to prawdziwego kopa do działania i dalszej optymalizacji.

Przykładowe pytania do określenia słabych stron:

  • Jak możemy poprawić jakość obsługi klienta?
  • Co możemy zmienić w procedurach wewnętrznych, aby firma lepiej działała?
  • Jakie problemy najczęściej zgłaszają nasi klienci?

Szanse (Opportunities)

W tym etapie analizy przechodzimy do znacznie szerszego spojrzenia, ponieważ nadszedł czas, aby wyjść poza ramy własnego przedsiębiorstwa. W tym segmencie będziemy przyglądać się otoczeniu oraz naszej konkurencji.

Chcemy jak najdokładniej określić możliwości firmy na podstawie zastanej sytuacji rynkowej. Pamiętaj, że identyfikowanie szans to świetna okazja do wymyślenia nowych produktów czy usług. Jednak zawsze staraj się myśleć realistycznie. Zbyt duży optymizm może się okazać zgubny, ponieważ ustalisz z zespołem cele, których nie będziecie w stanie zrealizować. Szybko się wtedy zniechęcicie, co nie wpłynie pozytywnie na wasze morale.

Pamiętaj też, że realizowanie niektórych szans może się okazać zbyt kosztowne, dlatego warto się dobrze zastanowić nad ich wprowadzeniem.

Przykładowe pytania do określenia szans:

  • Czy pojawiła się nisza, w której powinniśmy rozwijać nasz biznes?
  • Jak możemy się przygotować na zmiany trendów na rynku?
  • Czy na rynku pojawiły się możliwości techniczne, z których warto skorzystać, aby podnieść jakość usług lub pozyskać nowych klientów?

Zagrożenia (Threats)

W przypadku identyfikowania zagrożeń warto polegać przede wszystkim na swoim doświadczeniu związanym z branżą, jednak nie zapominajmy, że wiele przykładów będzie się opierało na domysłach. Trudno precyzyjnie przewidzieć, co może się w przyszłości okazać zagrożeniem dla Twojej marki, ale można wskazać to, co już teraz widzimy w roli potencjalnego “problemu”.

Wielu przedsiębiorców wskaże tutaj przede wszystkim nowych konkurentów, brak rozwoju technologii, z której firma korzysta albo zmiany w przyzwyczajeniach konsumentów, co może skutkować odpływem klientów.

Przykładowe pytania do określenia zagrożeń:

  • W czym jest dobry nasz najpoważniejszy konkurent?
  • Czy mogą się pojawić techniczne lub prawne ograniczenia dla naszego biznesu? Jeśli tak, to jakie?
  • Jakie zmiany w zachowaniu klientów są dla naszej firmy niepożądane?

Kto i kiedy powinien wykonać analizę SWOT?

Chciałoby się powiedzieć, że każdy i zawsze, ale prawda jest taka, że przede wszystkim powinieneś zrewidować potrzeby swojego biznesu. Jeśli wciąż zastanawiasz się nad określeniem KPI rozwoju firmy, być może warto zastanowić się nad analizą SWOT, która ujawni bieżący stan przedsiębiorstwa i wskaże obszary, nad którymi powinieneś popracować. Będzie przy tym świetnym markerem dokonywanego postępu.

Niestety, wciąż wielu właścicieli firm działa zgodnie z zasadą, że jakoś to będzie, dlatego nie zastanawiają się nad wprowadzeniem wskaźników rozwoju. Skupiają całe swoje wysiłki na dostarczaniu produktów i usług, co jest oczywiście podstawą istnienia biznesu, ale w ferworze walki o klienta zapominają o tym, że sama jakość dostarczanego rozwiązania nie jest już najważniejsza. Współczesny klient w większości przypadków i tak nie potrafi wskazać różnic między poszczególnymi produktami, a nawet, jeśli umie to zrobić, to same różnice mu nie wystarczają. Co to znaczy?

Cóż, w obecnych czasach tylko dobrze zaprojektowana marka jest w stanie przenieść produkt lub usługę na czoło konkurencji. Popatrzmy na przykład 2 firm produkujących odzież. Jedna z nich to luksusowa marka, a druga to zwykła sieciówka. Obie firmy produkują ten sam biały t-shirt, używają tej samej bawełny, stosują ten sam krój, ale z jakiegoś powodu ta pierwsza firma sprzedaje go za kilka tysięcy złotych, a ta druga za kilkadziesiąt złotych. Różnica w tym przypadku wynika z siły marki, a nie z jakości, ponieważ ona coraz bardziej traci na znaczeniu.

Oczywiście nie należy tworzyć produktów i usług, które będą źle wykonane. Trzeba dostarczać klientowi dobra wysokiej jakości, ale warto mieć z tyłu głowy, że udoskonalanie czegoś w nieskończoność wcale nie musi oznaczać, że pewnego dnia przebijemy konkurencję.

Do czego zmierzam? Stwórz dobrą strategię marki, a jako jeden z jej elementów przygotuj analizę SWOT, ponieważ pokaże Ci ona gdzie jest teraz Twoja firma, a gdzie znajduje się konkurencja. Pomoże Ci to w budowaniu marki, dzięki czemu łatwiej będzie wznieść biznes na wyższy poziom.

SWOT – analiza, której wyniki warto uwzględnić w strategii marki

Kiedy już wykonasz pracę i będziesz miał przed sobą wyniki analizy, nie należy zamykać ich w szufladzie albo porzucać gdzieś w zapomnianym folderze na dysku komputerowym. Analiza SWOT odkrywa przed Tobą zupełnie nowe perspektywy, o których do tej pory nie miałeś pojęcia. Być może nie uświadamiałeś sobie istnienia pewnych mocnych stron swojej firmy. Mogło się też zdarzyć, że nie zdawałeś sobie sprawy ze słabości, nad którymi trzeba popracować.

Zapoznaj się z wynikami i koniecznie zaprezentuj je pracownikom. Jeśli pomagali Ci w przygotowaniu analizy, to mają pewien obraz całości, ale warto, żeby mogli sobie wszystko podsumować i ułożyć w głowie.

Po przeanalizowaniu wyników, daj sobie trochę czasu, aby nabrać dystansu. Wróć do tematu za kilka tygodni i umów się ze współpracownikami na firmowe spotkanie, podczas którego wspólnie omówicie dokument z analizy i zastanowicie się co zrobić, aby poprawić funkcjonowanie biznesu. 

To bardzo ważne, abyś znowu nie robił wszystkiego samodzielnie. Nawet, jeśli zleciłeś przygotowanie analizy SWOT zewnętrznej firmie marketingowej, to i tak wyniki powinieneś omawiać w gronie zespołu, aby Twoi pracownicy wiedzieli, że coś od nich zależy i mogli się wykazać. Ponadto, spojrzenie na problem z kilku perspektyw ujawni przed Tobą mnóstwo nowych możliwości rozwoju.

Mam nadzieję, że mój artykuł pomoże Ci przygotować profesjonalną analizę SWOT. Jeśli po przeczytaniu tekstu uznasz, że jednak wolisz się nie zajmować takimi rzeczami, warto oddać to zadanie profesjonalnej firmie, która przygotuje analizy za Ciebie. Jednak, posiadając wiedzę zawartą w artykule, będziesz mógł lepiej zrozumieć to, co otrzymasz w raporcie. Dodatkowo, mam nadzieję, że będzie Ci się łatwiej rozmawiało z przedstawicielami branży marketingowej.

Podziel się artykułem ze znajomymi

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *